In de eerste gesprekken ligt de nadruk op rouw en verlies. Vanuit systeemtheoretisch perspectief wordt echter ook gekeken naar de veranderingen binnen het gezinssysteem na het overlijden van zijn echtgenote. De vraag die wordt gesteld luidt: hoe hebben de onderlinge relaties zich aangepast aan dit verlies?

Patroon dat de eenzaamheid in stand houdt

Hieruit ontstaat een systemische hypothese: er is sprake van een patroon van wederzijdse bescherming. Meneer wil zijn kinderen niet belasten en deelt zijn gevoelens nauwelijks, terwijl de kinderen het idee hebben dat hun vader zich goed redt omdat hij weinig vraagt. Hierdoor houden beide partijen onbedoeld de eenzaamheid in stand. Tijdens een gezamenlijk gesprek kan dit patroon expliciet worden gemaakt en benoemt meneer voor het eerst zijn eenzaamheid, waarop de kinderen zichtbaar geraakt reageren en aangeven juist terughoudend te zijn geweest om hem niet te overweldigen. Voor alle betrokkenen wordt duidelijk dat hun gedrag niet voortkomt uit onverschilligheid, maar uit zorg voor elkaar.

Ruimte voor verandering

Door deze herdefiniëring ontstaat ruimte voor verandering. Er wordt gewerkt aan kleine, concrete verschuivingen in interactie, zoals meneer die gaat oefenen met het uitspreken van behoeften. Intussen gaan kinderen leren meer aanwezig te blijven zonder direct te willen oplossen of beschermen. In de periode daarna nam de somberheid af. Meneer ervoer meer verbondenheid en durfde zijn gevoelens te delen. De klachten bleken niet alleen geworteld in verlies, maar kregen hun vorm binnen een relationeel patroon. Hierdoor ontstond opnieuw beweging in het systeem.

Tekst: Tessa Vanspauwen, gz-psycholoog bij Novicare