Kunnen we gedrag begrijpen, zonder naar de sociale context te kijken?
Psychologen weten dat individuen zich bewegen in sociale groepen en dat die mede ons gedrag bepalen. Toch is de impliciete aanname bij beleidsmakers vaak dat mensen zelfstandig en onafhankelijk van elkaar keuzes maken, gericht op het eigen belang. Het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) onderzocht samen met de Universiteit Utrecht welke sociale invloeden en drijfveren belangrijk zijn bij het begrijpen van gedrag. De resultaten presenteren zij in de kennisnotitie ‘Sociaal Denken en Doen’. Diverse psychologen schreven mee aan de kennisnotitie, waaronder Marieke Vermue, Roel Willems, Félice van Nunspeet en Naomi Ellemers.
De waarde van sociale psychologie voor beleid
Uit onderzoek in de sociale psychologie blijkt dat groepen waar mensen bij horen of bij willen horen, een belangrijke rol spelen in ons leven. Ze geven ons een gevoel van verbondenheid, helpen ons om betekenis te vinden en bieden houvast bij vragen als: Wie ben ik? Wat vind ik belangrijk? Hoe hoor ik me te gedragen? Het gevoel dat je ergens bij hoort, wordt gezien als een basisbehoefte van ieder mens. Toch krijgt dit groepsaspect vaak weinig aandacht in beleid. Beleidsmakers leggen meestal de nadruk op ‘vrije keuze’ en ‘eigen regie’. Daarmee kan onbedoeld de boodschap ontstaan dat individualisme belangrijker is dan verbondenheid met anderen.
Idealen en normen
Het advies van de onderzoekers aan beleidsmakers en communicatieprofessionals is om gebruik te maken van behulpzame normen en overtuigingen die binnen groepen leven, mispercepties over het gedrag van anderen te corrigeren en een beroep te doen op gedeelde morele idealen. Wanneer deze idealen en normen worden gecommuniceerd door iemand van de eigen sociale groep, in plaats van door een buitenstaander, zal de boodschap overtuigender zijn dan wanneer iemand die een andere groep vertegenwoordigt de boodschap komt brengen.
Daarnaast benadrukt het SCP in de kennisnotitie, in overeenstemming met de eerdere oproepen van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) en het NIP, dat er meer integrale samenwerking nodig is met gedragsdeskundigen. Zoals het NIP in haar verkiezingspamflet aangeeft is psychologische kennis cruciaal voor effectieve interventies in de gehele beleidscyclus.
Meer weten?
Blijf op de hoogte van al het nieuws rondom het thema sociale psychologie via de LinkedIn van de NIP sectie Sociale- en Economische Psychologie en de website van het NIP: Sectie Sociale & Economische Psychologie (SEP) -NIP
Kennismaken met andere sociaal en economisch psychologen? Je bent van harte welkom op de Nieuwjaarsborrel SEP aanmelden kan via: Nieuwjaarsborrel Sociale & Economische Psychologie.