Home Secties, kamers en organen Sectie Ouderenpsychologie FAQ Begeleiding masterpsychologen

FAQ Begeleiding masterpsychologen

Veel instellingen kampen met een beperkte beschikbaarheid van BIG geregistreerde psychologen. Toch vraagt goede zorg om zorgvuldige begeleiding van masterpsychologen. Zeker met het oog op de steeds complexer wordende doelgroep. Begeleiding is contextafhankelijk en vraagt om maatwerk. Het opstellen van een intern beleidsdocument helpt bij het creëren van duidelijkheid en borging binnen je organisatie.

Deze pagina wil helderheid bieden in de begeleiding van masterpsychologen, met voorbeelden uit de praktijk, een antwoord op veelgestelde vragen en de handreiking Inzet masterpsychologen in de ouderenzorg. Onderaan de pagina handige tools, zoals het POP van Archipel, de competentiescan van Novicare, het beleidsstuk van ViVa! en de NIP-publicatie Kunnen-mogen-moeten.

Aanbevelingen van de sectie Ouderenpsychologie

  • Stel een organisatie-specifiek beleid op voor begeleiding van masterpsychologen, afgestemd op personele bezetting en kwaliteitseisen.
  • Gebruik bestaande voorbeelden en tools, zoals het POP, de competentiescan en NIP-richtlijnen.
  • Voer het gesprek binnen je organisatie over randvoorwaarden zoals begeleidingsuren en verantwoordelijkheidsverdeling.

Dank aan de sectieleden Ouderenpsychologie Robin, Nicole, Rowan, Miriam, Merle, de sectie Startende Psychologen en Beroepsethiek NIP voor hun input.

Veelgestelde vragen en antwoorden

Hoe houd je voldoende toezicht op masterpsychologen als begeleider?

De handreiking adviseert daadwerkelijk zicht te hebben op het werk van de masterpsycholoog, maar geeft geen vaste norm. Veel organisaties hanteren het principe dat masterpsychologen altijd begeleiding krijgen van een BIG-geregistreerde collega, zoals ook in de Handreiking beschreven staat. In een ideale situatie is de masterpsycholoog gekoppeld aan een BIG-geregistreerde psycholoog op een bepaalde caseload. In begeleidingsmomenten wordt casuïstiek besproken aan de hand van dossiers, verslagen en intervisie. Het is belangrijk ook oog te hebben voor ontwikkeldoelen en competenties. Je kan gebruik maken van de competentie Novicare of het volgsysteem van Viva! Als directe samenwerking op locatie niet mogelijk is, moet begeleiding extern ingevuld worden.

De werkbegeleider is niet tuchtrechtelijk verantwoordelijk voor het handelen van een ander (Handreiking Inzet masterpsychologen in de zorg, NIP, 2023; Taken en verantwoordelijkheden, FGZPT, 2019). Wel ben je tuchtrechtelijk aan te spreken op de taken die je als begeleider hebt. Waar je op aangesproken kunt worden (ook tuchtrechtelijk) is als je iets niet gedaan hebt, wat je volgens je professionele standaard wel had moeten doen en wat je niet kunt onderbouwen. De beroepscode heeft het niet specifiek over werkbegeleiding, wel over hulp en steun aan collega’s, studenten en supervisanten. We adviseren bij twijfel contact te zoeken met collega’s om je handelen te kunnen onderbouwen en je vraag voor te leggen bij het spreekuur beroepsethiek van het NIP.

Moet de begeleider alle cliënten van de masterpsycholoog zelf face-to-face gezien hebben?

In principe niet. Dit is afhankelijk van de bezetting en ervaring van de masterpsycholoog. Werk met ontwikkelplannen en competentiescans zoals bij ViVa!, Novicare of Archipel. Het kan wel wenselijk zijn afhankelijk van de ervaring en competentie van de masterpsycholoog om meer gezamenlijk op te trekken en dus ook cliënten face-to-face te zien. Wanneer een masterpsycholoog vaardiger wordt, kan er meer ruimte ontstaan voor zelfstandigheid. Zie bijvoorbeeld de opbouw in Archipel’s POP-formaat.

Hoe houd je zicht op onbewust onbekwaam handelen van masterpsychologen?

Volledig uitsluiten is onmogelijk. Zorg daarom voor een helder ontwikkelplan, regelmatige evaluatiegesprekken (zoals beschreven in het Archipel POP), en werk met intervisie en supervisie (intern, danwel extern georganiseerd). Vroegtijdige signalering voorkomt risico’s.

Hoe zit het met ondertekening van neuropsychologisch onderzoek (NPO) en indicatie-aanvragen (zoals ZZP 7)?

Wees je bewust van de impliciete verantwoordelijkheid bij ondertekening. Een BIG-geregistreerde psycholoog hoeft doorgaans geen handtekening te zetten onder een NPO uitgevoerd door een masterpsycholoog. In een opleidingssituatie is dit vaak anders afgesproken. Bij ZZP-aanvragen toetst het CIZ expliciet op ondertekening door een BIG-geregistreerde professional. Maak hierin beleidskeuzes en leg deze goed vast. Denk aan de optie om de betrokken medische dienst te vragen mee te tekenen, zij zijn ook BIG-geregistreerd.

Hoe ga je om met een vakgroep waarbij relatief weinig BIG-geregistreerde psychologen werken ten opzichte van het aantal masterpsychologen?

Leg werkverdeling en begeleidingsstructuur vast in een beleidsstuk. Verwerk hierin afspraken over intervisie en supervisie. Maak gebruik van systemen zoals de Novicare competentiescan en het POP van Archipel om ontwikkelingsniveaus inzichtelijk te maken. Verantwoord werk toedelen op basis van bekwaamheid is essentieel.

Praktische tools

Persoonlijk Ontwikkelplan (POP) – Archipel

Een krachtig middel om stapsgewijs ontwikkeling te volgen. Met gestructureerde feedbackmomenten en concrete focusdoelen. Zie het voorbeeld met vier hoofdgebieden:

  • Persoonlijk functioneren
  • Samenwerking
  • Diagnostiek & Behandeling
  • Organisatie en zorgvisie

Download het Persoonlijk Ontwikkelplan (POP)

Competentiescan – Novicare

Geeft een concreet beeld van competenties op basis van CanMEDS-rollen. Helpt bij:

  • Zelfinschatting
  • Beoordeling door collega’s
  • Formuleren van ontwikkeldoelen

Dowload het Competentiescan

Beleidsstuk – ViVa! Zorggroep

Geeft een goed voorbeeld van het te ontwikkelen beleid van een begeleidingsstructuur in de organisatie. Winnaar van de PgD Kennisdeler award 2024! Helpt bij:

  • Scheve verdeling gz-psychologen en masterpsychologen
  • Het vaststellen van randvoorwaarden
  • Implementatie

Download het hier

Juridische en professionele kaders – NIP publicatie ‘Kunnen, mogen, moeten’

Belangrijkste uitgangspunten:

  • Bekwaamheid is leidend boven formele bevoegdheid
  • Werkbegeleiding impliceert daadwerkelijk zicht hebben op het werk

Download het bestand

MscPsy volgsysteem – ViVa! Zorggroep

Competentie- en vaardigheden methode: MscPsy volgsysteem (gebaseerd op het competentiemodel en de KBS’en uit Toetsboek GZ-psycholoog 2018). Helpt bij:

  • Het steunen van masterpsychologen bij het behalen van persoonlijke leerdoelen
  • Ondersteunen van de competenties die ook in de gz-opleiding ontwikkeld worden
  • Het uitvoeren van KBS-toetsen, aangepast aan het verpleeghuis

Download het bestand

Handreiking Begeleiding van Masterpsychologen in de Ouderenzorg

De sectie Ouderenpsychologie van het NIP ontvangt regelmatig vragen van leden over de toepassing van de handreiking voor begeleiding van masterpsychologen in de ouderenzorg.