AI in de psychologie: dat roept dilemma’s op
Omdat het zo belangrijk is dat psychologen zich bewust zijn van de kansen en de risico´s van het gebruik van AI, heeft de Commissie Beroepsethische Zaken van het NIP (BEZ) een notitie geschreven.
Waar stellen we grenzen?
Artificiële Intelligentie (AI) is namelijk niet meer weg te denken. Ook niet uit het dagelijks werk van de psycholoog. Cliënten raadplegen AI voor psychologisch advies en binnen de eigen praktijk kunnen AI-tools administratieve taken overnemen, ondersteunen bij analyses, diagnostiek en risicodetectie. De mogelijkheden zijn eindeloos. Waar stellen we grenzen en hoe zetten we AI in op een ethisch verantwoorde wijze in? Als je AI bijvoorbeeld vraagt een verslag te maken van een behandelgesprek, is het fijn dat jij je kostbare tijd aan iets anders kan besteden. Maar wat is op de langere termijn de invloed op de bekwaamheid, als bepaalde taken met regelmaat worden overgelaten aan een tool?
Allemaal vragen om over na te denken. En dat is precies wat de BEZ met de notitie wil bereiken. AI-tools kunnen namelijk veel voor je doen, maar uiteindelijk ben je zelf verantwoordelijk voor jouw handelen richting cliënt of opdrachtgever. ‘We willen psychologen bewust laten nadenken over hun visie op het gebruik van AI binnen de psychologie en hen ertoe aanzetten het gesprek hierover aan te gaan met collega’s’, aldus Tineke Zondervan, voorzitter van de BEZ.
Kan AI een therapeutische relatie vervangen?
Of is dat toekomstmuziek? Een dilemma dat niet letterlijk in de notitie wordt besproken, maar misschien weleens in je hoofd is opgekomen? De voorzitter van de BEZ denkt dat het zo’n vaart niet zal lopen. Wel geeft ze aan dat de therapeutische waarde van AI zowel door ontwikkelaars als door therapeuten en cliënten wordt overschat. ‘AI kan de zorg laagdrempeliger maken, cliënten laten oefenen en monitoren, maar de essentie van een (behandel)relatie kan AI niet vervangen’.
Wees kritisch, denk na en praat erover: lees de notitie van de BEZ over het gebruik van AI.
Over de commissie Beroepsethische Zaken
De BEZ is de centrale commissie van het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP). De BEZ houdt zich bezig met de invulling en interpretatie van de Beroepscode NIP 2024, die beschrijft aan welke ethische basisprincipes psychologen zich moeten houden bij de uitoefening van hun vak. Ook buigt de commissie zich over ontwikkelingen in ons vakgebied die (nieuwe) ethische vragen oproepen, zoals de ontwikkelingen rond AI, waarover het NIP tijdens het beroepsethisch spreekuur veel vragen binnenkrijgt.
Meer informatie