Ontstaan van burn-out

Burn-out begint met het ervaren van langdurige stress. En langdurige stress ontstaat door onvoldoende herstel na inspanning en piekeren over het verleden en de toekomst. Oorzaken liggen in een combinatie van werk (bijvoorbeeld conflicten op het werk), privéomstandigheden (bijv. financiële zorgen) en persoonskenmerken (zoals een perfectionistische instelling).

Aspecten op individueel en samenlevingsniveau die van invloed zijn

Kijken we naar de drie psychologische basisbehoeften van de zelfdeterminatietheorie van Deci & Ryan (behoefte aan autonomie, competentie en verbinding), dan zien we op basis van de cijfers van TNO en CBS dat:

• 43% lage autonomie ervaart op het werk
• 75% aangeeft het werk als moeilijk te ervaren
• 27% van alle werknemers een conflict met collega’s, leidinggevende of werkgever had
• 7,4% weleens te maken heeft met intern ongewenst gedrag
• 11% te maken heeft met extern ongewenst gedrag
• 11% te maken heeft met discriminatie

Daarnaast kunnen sociale normen en systeeminrichtingen een rol spelen; recent publiceerde het NRC een opiniestuk waarin onderzoek werd aangehaald waaruit bleek dat in de afgelopen decennia vrouwen met kinderen 15 uur per week meer zijn gaan werken en mannen in diezelfde periode slechts 0,4 uur per week meer zijn gaan zorgen.

Verder rapporteerde de Staatscommissie tegen discriminatie en racisme eerder dit jaar dat uitspraken van Tweede Kamerleden, zoals speeches en interrupties, een aanjagende werking hebben: wanneer zij vaker, negatiever of discriminerend over bevolkingsgroepen spreken, volgen in de periode daarna vergelijkbare uitingen op met name sociale media, en in mindere mate in kranten.

Ook gaf de SER eerder dit jaar aan dat de druk op mantelzorgers toeneemt. En het RVS spreekt over een ‘hypernerveuze samenleving’  door doorgeschoten prestatiedruk, versnelling en individualisme die het welzijn van jong en oud ernstig bedreigen.

Daarnaast spelen de geopolitieke ontwikkelingen in de wereld, zoals de klimaatverandering, stijgende energieprijzen en conflicten ook een rol in het ervaren van stress.

Aanpak gericht op preventie

Gezien deze ontwikkelingen wordt de vraag om écht in te zetten op preventie luider. Ook het NIP stelt dat er aanpassingen op verschillende niveaus nodig zijn, in organisaties, in systemen en in de samenleving.

Zo zijn financiële prikkels nu vaak gericht op iemand snel weer aan het werk te krijgen als iemand eenmaal is uitgevallen, terwijl dat niet altijd de beste oplossing is. Ook weten werknemers, zelfstandigen en werkgevers nog vaak niet goed waar ze terecht kunnen voor deskundig advies over preventie. Daardoor kunnen ze een adviseur benaderen die de situatie mogelijk alleen maar erger maakt. Terwijl registerpsychologen NIP ®/ Arbeid en Organisatie en Arbeid en Gezondheid makkelijk te vinden zijn via Vind een psycholoog van het NIP. Zij kunnen vanuit hun psychologisch expertise werknemers ondersteunen bij klachten zoals stress en emotionele uitputting én organisaties adviseren over en ondersteunen in effectieve preventie.