Meer dan een handig hulpmiddel

Dat AI meer is dan een handig hulpmiddel voor teksten of administratie, maakte technologiedeskundige Deborah Nas direct duidelijk. Zij liet zien hoe mensen steeds vaker emotionele banden opbouwen met AI-systemen. Sommige gebruikers beschouwen hun AI zelfs als partner. Volgens Nas raken deze ontwikkelingen aan klassieke psychologische thema’s als hechting, empathie, eenzaamheid en verbondenheid.

Ethische vragen

Juist daardoor ontstaan nieuwe ethische vragen. Tineke Zondervan, voorzitter van de commissie Beroepsethische Zaken van het NIP, ging in op de vraag hoe psychologen zich verhouden tot systemen die steeds menselijker communiceren. Wat blijft de unieke meerwaarde van een menselijke professional? En hoe ga je om met cliënten die AI inzetten voor emotionele steun, advies of zelfreflectie?

Betere voorspellingen

Volgens hoogleraar Guido van Wingen ligt de grootste belofte van AI in betere voorspellingen. Uit onderzoek blijkt dat behandelaars zelf maar beperkt kunnen voorspellen welke behandeling aanslaat: ongeveer 51 procent van hun voorspellingen blijkt correct. Als AI gebruikmaakt van klinische gegevens stijgt dat percentage naar 65 procent. Met gegevens uit hersenscans loopt de voorspellende waarde op tot 75 procent.

Cliënten van nu

In de afsluitende paneldiscussie werd duidelijk dat psychologen deze ontwikkelingen al tegenkomen in hun dagelijkse werk. De vragen gingen niet over een verre toekomst, maar over cliënten van nu: jongeren die urenlang met AI-chatbots praten, mensen die meer delen met een digitale gesprekspartner dan met hun partner, en de vraag hoe hulpverleners cliënten kunnen beschermen tegen de risico’s van AI zonder de mogelijkheden ervan uit het oog te verliezen.

De bijeenkomst leverde geen definitieve antwoorden op. Wel werd duidelijk dat AI psychologen voor nieuwe professionele, ethische en maatschappelijke vragen stelt, en dat het gesprek daarover nog maar net begonnen is.