Consumenten kunnen bij online aankopen kiezen voor achteraf betalen; BNPL. Maar wanneer je één keer in een webwinkel kiest voor achteraf betalen, kan dit automatisch de standaardoptie worden, ook als de consument dat eigenlijk niet wil. Deze betaalvorm gaat vallen onder een herziene Europese richtlijn: de richtlijn consumentenkrediet (de CCD II-richtlijn).

Schulden voorkomen

Het doel van de CCD II-richtlijn is om consumenten beter te beschermen. Aanleiding voor de aanscherping zijn onder meer veranderingen in consumentengedrag en -voorkeuren. Consumenten worden steeds vaker verleid tot impulsaankopen via achterafbetaaldiensten. Het gebruik van BNPL groeit, vooral onder jongeren. Dit vergroot echter ook het risico op problematische schulden.

Politieke aandacht voor gedragsinzichten bij dit wetsvoorstel

In de Tweede Kamer is nadrukkelijk aandacht voor de rol van gedragsinzichten bij dit wetsvoorstel. Verschillende politieke partijen hebben bijvoorbeeld in reactie op het wetsvoorstel gevraagd naar de effecten op het doenvermogen van consumenten; dat is het vermogen om in actie te komen en vol te houden, zelfs bij tegenslagen. Ook is gevraagd of er voldoende gewerkt wordt aan vroegsignalering en bewustwording van de risico’s. Ook wordt specifiek aandacht gevraagd voor de situatie van jongeren; juist zij maken veel gebruik van BNPL, blijkt ook uit recent onderzoek van het NIBUD. Het CDA heeft verder nog expliciet gevraagd welke gedragsinzichten ten grondslag liggen aan het wetsvoorstel en op welke wijze die gedragsinzichten zijn betrokken bij de vormgeving van de informatieverplichtingen bij dit wetsvoorstel.

Goed dat psychologische inzichten meer gebruikt worden

Het NIP draagt bij aan het meer bekend maken van psychologische inzichten bij financieel gedrag en is blij met deze aandacht, ook bij de politiek. Leden van de NIP expertgroep Financieel gedrag denken mee met beleidsmakers en leveren input. Denk in dit geval aan oplossingen zoals direct betalen aanbieden als default. Zo wordt achteraf betalen minder automatisch en zouden mensen mensen daar bewuster voor moeten kiezen.

Wanneer je nu één keer in een webwinkel kiest voor achteraf betalen kan dit automatisch de standaardoptie worden, ook als de consument dat eigenlijk niet wil. Leden van de expertgroep benoemden eerder al hoe jongeren beter geïnformeerd kunnen worden over financiële producten, maar dat informeren alléén niet de beste methode is om mensen te helpen bij gezond financieel gedrag. In het Financieel Dagblad gaven ze een toelichting op de invloed van dynamische prijzen van online producten.

Vervolgproces qua CCD II-richtlijn

De minister en ambtenaren zullen vermoedelijk snel reageren op de vragen van de verschillende politieke partijen. De CCD II-richtlijn dient namelijk in werking te treden op 20 november 2026 en moet ook nog langs de Eerste Kamer. We houden je op de hoogte van de ontwikkelingen.

Beeld: Pexels