Netwerkzorg: cliënt in de regie, naasten betrokken en domeinoverstijgend
Psychiater en hoogleraar Niels Mulder zag hoe vaak professionals langs elkaar heen werkten, met grote gevolgen voor cliënten met complexe problemen. Samen met collega’s ontwikkelde hij daarom de werkwijze netwerkzorg. Inmiddels is de aanpak beschreven in boeken, wetenschappelijk onderzocht op effectiviteit en op diverse plekken in Nederland in gebruik.
Drie ingrediënten van netwerkzorg
Niels noemt drie essentiële ingrediënten voor netwerkzorg. Ten eerste stemmen hulpverleners uit verschillende domeinen direct met elkaar af rondom de patiënt, zodat miscommunicatie wordt voorkomen. Daarnaast wordt de omgeving structureel betrokken bij het behandel- en herstelplan. Tot slot wordt netwerkzorg rond de patiënt georganiseerd en heeft de patiënt zelf de regie: “Niet praten óver de patiënt, maar mét hem en zijn netwerk.”
Een voorbeeld van jongen met een psychose laat zien hoe netwerkzorg werkt. “Hij vormde samen met zijn moeder, een vriend, psycholoog, psychiater en verpleegkundige een groep die ruim een jaar elk kwartaal bij hem thuis de voortgang besprak, onder zijn leiding. Zo hoorde iedereen hetzelfde verhaal,” vertelt Niels.
De moeder kreeg nu uit de eerste hand informatie, wat eerder vanwege privacyregels vaak niet kon. De vriend voelde zich vereerd en de deelname versterkte hun vriendschap. Voor de psychotherapeut zorgde de aanwezigheid van de patiënt voor een andere dynamiek dan gebruikelijke overleggen zonder cliënt. Ook de setting maakte verschil: bij de jongen thuis werd het persoonlijker, met meer zicht op de context. Voor de jongen betekende dit dat hij zich serieus genomen voelde en in zijn vertrouwde omgeving grip kreeg op zijn herstel. Inmiddels komt het groepje ongeveer één keer per jaar samen. Niels zegt hierover: “Het idee is dat het groepje steun blijft bieden: ook als de ggz stopt of afbouwt, blijft er een kring over van naasten die de persoon en zijn hulpverleningsgeschiedenis kennen.”
Je kan er morgen mee beginnen
Onderzoek laat zien dat netwerkzorg onder andere leidt tot meer persoonlijk herstel en beter functioneren. Het kan helpen bij multiproblematiek, de druk op de zorg verlichten en wachtlijsten verkorten, omdat naasten beter weten hoe ze kunnen ondersteunen. Niels: “Je kunt er morgen mee beginnen door naasten en collega’s uit andere domeinen uit te nodigen om op cliëntniveau samen te werken. Het levert minder miscommunicatie, meer steun en echte regie voor de cliënt op. Ons streven is dat dit het nieuwe normaal wordt.”
Samen met collega’s verzorgt Niels een praktijkgerichte opleiding over netwerkzorg bij RINO Groep.