Het NIP maakt zich grote zorgen over de keuzes die het kabinet maakt rond het opleiden van toekomstige zorgprofessionals. Ondanks het advies van het Capaciteitsorgaan om jaarlijks 1.240 opleidingsplaatsen voor gz-psychologen beschikbaar te stellen, kiest het kabinet ervoor om in 2027, 2028 en 2029 slechts 691 opleidingsplaatsen te financieren. Dit terwijl het kabinet tegelijkertijd erkent dat het tekort aan zorgprofessionals één van de grootste risico’s vormt voor de toegankelijkheid van de zorg. Ook wordt het Stagefonds afgeschaft, waardoor de kosten van stageplaatsen bij werkgevers komen te liggen. Verder wordt € 110 miljoen bezuinigd op het budget voor vervolgopleidingen, waaronder de psychologische BIG-opleidingen.

Deze maatregelen staan op gespannen voet met de ambitie om personeelstekorten terug te dringen, voldoende zorgprofessionals op te leiden en medewerkers voor de sector te behouden. Zonder voldoende stage- en opleidingsplaatsen komt de instroom van nieuwe psychologen in gevaar, terwijl de vraag naar psychologische expertise juist blijft groeien.

Het NIP maakt zich grote zorgen over de voorgenomen bezuinigingen op de opleiding tot gz-psycholoog. Daarom blijft het NIP pleiten voor het opvolgen van het onafhankelijke advies van het Capaciteitsorgaan en het realiseren van 1.240 opleidingsplaatsen voor gz-psychologen. Ook blijft het NIP zich hard maken voor een optimale inzet van kinder- en jeugdpsychologen (K&J psychologen), en voor uitvoering van de door de Tweede Kamer aangenomen motie over een overgangsregeling voor K&J psychologen. Door te blijven investeren in psychologische expertise en deze beter te benutten, kan hoogwaardige, toegankelijke en toekomstbestendige zorg beschikbaar blijven voor iedereen die deze nodig heeft.

Om de toegankelijkheid, kwaliteit en continuïteit van de zorg te waarborgen, is investeren in zorgprofessionals essentieel. Goed werkgeverschap, gezonde arbeidsomstandigheden, professionele zeggenschap en voldoende opleidingsmogelijkheden vormen hiervoor de basis. Bezuinigingen op opleidingen staan haaks op de ambitie om personeelstekorten terug te dringen en leiden juist tot grotere problemen op de lange termijn. Zonder voldoende stage- en opleidingsplaatsen neemt de instroom van nieuwe psychologen af, groeit de uitstroom en komt de toegankelijkheid van de geestelijke gezondheidszorg verder onder druk te staan.

Het NIP maakt zich zorgen over de koopkrachtontwikkeling van werkenden. Hoewel het kabinet het belang van arbeidsparticipatie en duurzame inzetbaarheid benadrukt, wijst de Raad van State erop dat een groot deel van de lastenverzwaringen in 2027 terechtkomt bij werkenden. Voor zorgprofessionals kan dit extra gevolgen hebben, omdat zij vaak al minder verdienen dan werknemers met een vergelijkbaar opleidingsniveau in de private sector. Dit kan de aantrekkelijkheid van werken in de zorg verder onder druk zetten, terwijl de sector juist kampt met personeelstekorten. Het NIP vindt daarom dat structurele investeringen in de opleiding, professionele ontwikkeling en het behoud van psychologen noodzakelijk zijn om ook in de toekomst voldoende deskundige zorgprofessionals beschikbaar te houden.

Het kabinet wil passende zorg verder versterken en wettelijk verankeren. Daarbij is het uitgangspunt dat niet iedere hulpvraag vraagt om (medische) zorg en dat behandeling niet altijd de beste oplossing is. Wanneer zorg geen meerwaarde heeft, is het belangrijk om te kijken naar wat wél bijdraagt aan de kwaliteit van leven van mensen. Om passende zorg verder te ontwikkelen en in de praktijk te brengen, investeert het kabinet in kennisontwikkeling, implementatie en een sterkere rol voor het Zorginstituut. Ook wordt voortgebouwd op de afspraken die hierover zijn gemaakt in het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA).

Het NIP ondersteunt de beweging naar passende zorg, maar benadrukt dat daarvoor de juiste randvoorwaarden noodzakelijk zijn. Alleen dan kunnen zorgprofessionals zorg bieden die aansluit bij de behoeften van patiënten én bijdraagt aan een toegankelijk, kwalitatief hoogwaardig en toekomstbestendig zorgstelsel.

Administratietijd gaat ten koste van tijd voor de cliënt. Om zorgverleners effectiever in te zetten en te ontlasten van administratieve werkzaamheden, wordt ingezet op nieuwe technologieën, digitale consulten en het terugdringen van de regeldruk. Het kabinet vindt beide zaken essentieel voor het borgen van de toegankelijkheid van zorg. De Regiegroep Aanpak Regeldruk werkt samen met veldpartijen aan het gezamenlijke doel dat zorgverleners per 2030 maximaal 20% van hun tijd aan administratie besteden. In 2027 wordt ingezet op verschillende maatregelen zoals het opschalen van doorbraakprojecten, vermindering van regeldruk als gevolg van inkoop- en verantwoordingseisen, het opschalen van AI-toepassingen zoals spraakgestuurd rapporteren en versnelling van de inrichting van het gezondheidsinformatiestelsel.

Het NIP juicht deze ontwikkelingen van harte toe, maar ziet hiervan nog niet meteen de effecten in de praktijk en vraagt zich nadrukkelijk af hoe dit zich verhoudt tot andere maatregelen zoals steeds meer wettelijke borging van passende zorg en normering.

In de Prinsjesdagstukken zet het kabinet in op langer zelfstandig wonen, behoud van eigen regie, reablement (bevorderen van zelfredzaamheid), mantelzorgondersteuning en het versterken van zorgzame gemeenschappen. Ook wordt verkend hoe moderne woonvormen kunnen bijdragen aan passende woon- en ondersteuningsvormen voor ouderen. Deze inzet is van groot belang vanwege de dubbele vergrijzing in Nederland.

Om deze beweging naar kwaliteit van bestaan en eigen regie te laten slagen, is psychologische expertise onmisbaar. Psychologen kijken naar het psychisch functioneren, gedrag en de context van de oudere en hebben een brede rol in diagnostiek, behandeling, advisering en het versterken van multidisciplinaire teams. Ook bij complexe problematiek in het verpleeghuis en bij het ondersteunen van ouderen en hun naasten/mantelzorger thuis is deze expertise van grote waarde. Het NIP vindt het daarom belangrijk dat psychologische expertise een volwaardige plek krijgt in de verdere uitwerking van het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO).

Met de op Prinsjesdag gepresenteerde stukken wordt opnieuw bevestigd dat de eerder aangekondigde bezuinigingen op de gehandicaptenzorg van tafel zijn; daarover is het NIP positief. Dat biedt namelijk meer ruimte om samen te werken aan een toekomstbestendige gehandicaptenzorg waarin kwaliteit van leven, passende ondersteuning en inclusie centraal staan. Het NIP neemt samen met andere beroepsverenigingen in de gehandicaptenzorg deel aan de gesprekken met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), zorgkantoren, cliëntorganisaties en de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) over de toekomst van de sector.

Passende zorg voor mensen met een beperking begint bij het begrijpen van de persoon en diens context. Psychologen leveren hierin een essentiële bijdrage door gedrag en ontwikkeling te duiden, escalatie en crisis te voorkomen, naasten en zorgteams te ondersteunen en bij te dragen aan een zo hoog mogelijke kwaliteit van bestaan. Het NIP blijft zich onverminderd inzetten voor een sterke positie van psychologen en andere gedragswetenschappers binnen de gehandicaptenzorg, zodat mensen met een beperking ook in de toekomst kunnen rekenen op passende, deskundige en persoonsgerichte zorg en ondersteuning.

Het kabinet benadrukt in de Miljoenennota terecht dat kinderen in Nederland gezond en veilig moeten kunnen opgroeien en hanteert daarbij de ambitie van de ‘gezondste generatie ooit’ als leidend uitgangspunt.

• Lokale teams
  De uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd is in volle gang, met aandacht voor sterke lokale teams, een stevige sociaal-pedagogische basis, minder inzet van aanvullende jeugdhulp en een verdere verbetering van de kwaliteit van de jeugdzorg. Het NIP ondersteunt deze ontwikkeling en is positief over de versterking van lokale teams in gemeenten. Tegelijkertijd pleiten we voor de structurele inzet van goed opgeleide psychologen met ontwikkelingspsychologische expertise in en rondom deze teams. Zij kunnen helpen om de ondersteuningsbehoefte van kinderen en gezinnen beter in kaart te brengen, zelf passende hulp bieden, collega’s adviseren en de samenwerking met huisartsen, ggz en onderwijs versterken. Ook verwelkomen we de investeringen in de transformatie van de gesloten jeugdhulp en denken we graag mee over de inzet van psychologische expertise bij de overgang naar open en kleinschalige zorgvoorzieningen.
• Risico’s eigen bijdragen
  Het NIP maakt zich zorgen over plannen zoals de invoering van eigen bijdragen in de Wmo en Jeugdwet en het afschaffen van de belastingaftrek voor zorgkosten. Deze maatregelen kunnen de toegankelijkheid van zorg en ondersteuning voor kwetsbare gezinnen onder druk zetten en negatieve gevolgen hebben voor de mentale gezondheid van ouders en kinderen. Daarom pleit het NIP ervoor om de lange termijngevolgen van bezuinigingen zorgvuldig mee te wegen. Daarnaast benadrukt het NIP dat psychologische expertise onmisbaar is, niet alleen in specialistische zorg en crisissituaties, maar juist ook bij preventie, lokale ondersteuning, onderwijs en beleidsontwikkeling. Als we de ambitie van de ‘gezondste generatie ooit’ willen waarmaken, moeten psychologische kennis en praktijkervaring beter worden benut. Daarbij sluit het NIP aan met het plan Zorgen voor een mentaal sterke generatie.
• Onderwijs
  Het kabinet ziet onderwijs terecht als een investering in de toekomst. Het NIP benadrukt dat psychologische expertise daarbij veel beter benut kan worden. Scholen staan voor uitdagingen zoals prestatiedruk, mentale gezondheidsproblemen, sociale media, armoede, vechtscheidingen en grensoverschrijdend gedrag. Schoolpsychologen kunnen leerkrachten, schoolteams en schoolbesturen ondersteunen bij deze complexe vraagstukken en bijdragen aan een veilige en gezonde leeromgeving. Daarom pleit het NIP voor een structurele inzet en financiering van schoolpsychologen, zodat hun kennis en expertise optimaal worden benut in het onderwijs.

Wat betreft werk en sociale zekerheid legt het kabinet de nadruk op meedoen en bijdragen, waarbij iedereen die wil en kan werken de kans moet krijgen om dat te doen. Het kabinet zet daarom in op ondersteuning naar werk, een sterke regionale infrastructuur en het voorkomen van uitval. Met daarin speciale aandacht voor de hoge WIA-instroom van mensen die vanwege psychische klachten uitvallen.

Het NIP onderschrijft deze ambitie en benadrukt dat duurzame arbeidsdeelname vraagt om gezonde organisaties, goed werkgeverschap en tijdige begeleiding. Daarbij is psychologische expertise onmisbaar. Bedrijfspsychologen kunnen werkgevers en werknemers ondersteunen bij het bevorderen van mentale gezondheid, het voorkomen van uitval en het succesvol laten participeren van mensen met een mentale of fysieke beperking. Zo dragen zij bij aan een inclusieve arbeidsmarkt én duurzame inzetbaarheid.

Zie ook:
Rondetafelgesprek over de hoge instroom in de WIA

Uit de kabinetsplannen blijkt dat het bevorderen van een gezonde leefstijl en het voorkomen van middelengebruik onder jongeren een belangrijke prioriteit blijft. De inzet op een rookvrije generatie wordt daarom voortgezet en verder aangescherpt. Zo wil het kabinet de minimumleeftijd voor de aankoop van tabak verhogen naar 21 jaar, het in voorraad houden van illegale vapes verbieden en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) meer mogelijkheden geven om hierop te handhaven. Deze maatregelen sluiten aan bij eerdere oproepen van het NIP om jongeren beter te beschermen tegen schadelijke verslavingsproducten.

Daarnaast zet het kabinet vanaf 2027 nadrukkelijk in op het denormaliseren van harddrugsgebruik en het voorkomen en terugdringen van drugsgebruik onder jongeren. Het NIP onderschrijft deze preventieve aanpak en benadrukt het belang van vroegtijdige interventie en psychologische expertise om risicogedrag en verslavingsproblematiek onder jongeren effectief te voorkomen.