Terugblik op commissiedebat ggz en suïcidepreventie

Op donderdag 26 maart debatteerden de commissieleden Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) met minister Hermans van VWS over de geestelijke gezondheidszorg (ggz) en suïcidepreventie. Thema’s als wachttijden, preventie, financiering en de inrichting van het stelsel stonden centraal. Voorafgaand aan het debat had het NIP, samen met de andere partijen uit het ggz-kwintet, de commissieleden een brief gestuurd met daarin enkele belangrijke aandachtspunten. Het NIP was ook aanwezig tijdens het debat, en vat de kernpunten samen.

Brede zorgen over mentale gezondheid

In het commissiedebat klonk grote zorg over de mentale gezondheid in Nederland. De commissieleden verwezen meerdere keren naar de aanbevelingen uit het IBO rapport ‘Uit Balans’. Belangrijke aanbevelingen uit het rapport zijn:

het versterken van preventie
het inzetten op herstel in de buurt
een fundamentele herziening van de GGZ-bekostiging en samenwerking

Verschillende partijen pleitten voor fundamentele veranderingen in het stelsel, waaronder het heroverwegen van marktwerking. De partijen benadrukten ook dat mentale gezondheid breder is dan zorg alleen, en sterk samenhangt met maatschappelijke factoren. Zij riepen ook op om (lokale) initiatieven op het gebied van preventie te bundelen en landelijke implementatie te borgen.

Wachttijden blijven een groot knelpunt

De lange wachttijden in de ggz vormden een belangrijk gespreksonderwerp. Kamerleden spraken hun zorgen uit dat juist mensen met de zwaarste problematiek het langst wachten. Er werd gepleit voor het schrappen van exclusiecriteria, betere wachttijdondersteuning en een actievere rol van zorgverzekeraars. Minister Hermans erkende de problematiek en wees op maatregelen zoals proactieve zorgbemiddeling en de ontwikkeling van een routekaart passende zorg. Ook houdt zij toezicht op de uitvoering van afspraken uit het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA).

Financiering van cruciale ggz: behoefte aan zekerheid

De bekostiging van intensieve zorgvormen zoals High & Intensive Care (HIC) en Intensive Home Treatment (IHT) leidde tot veel discussie. Meerdere partijen spraken zich uit voor beschikbaarheids- of budgetbekostiging, in lijn met de oproep van het ggz-kwintet. De minister gaf aan dat de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) werkt aan een advies en dat er voor de zomer meer duidelijkheid komt over het normenkader. Daarnaast uitte commissielid Dobbe (SP) haar zorgen over bezuinigingen in de langdurige zorg (Wet langdurige zorg; Wlz) en pleitte de partij voor het terugdraaien daarvan.

Preventie en suïcidepreventie

Er was brede aandacht voor preventie, mentale weerbaarheid van jongeren en de noodzaak tot meer regie op initiatieven. Partijen riepen op om niet alleen mooie woorden uit te spreken over preventie, maar ook bijpassend budget beschikbaar te stellen. Ook suïcidepreventie kwam nadrukkelijk aan bod. Kamerleden vroegen aandacht voor structurele financiering van 113 Zelfmoordpreventie en voor risicogroepen, zoals jonge vrouwen. De minister kondigde aanvullend onderzoek aan via ZonMw; het samenwerkingsverband tussen ZorgOnderzoek Nederland (ZON) en het gebiedsbestuur Medische Wetenschappen (MW) van de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Ze komt later in 2026 met verdere uitwerking hiervan.

Toezeggingen en vervolg

De minister deed meerdere toezeggingen, waaronder:

Voor het commissiedebat IZA/AZWA (1 juli) een voortgangsbrief over IZA en AZWA;
Voor het zomerreces een brief over de voortgang van het normenkader voor IHT/HIC;
Voor het zomerreces de kamer informeren over de inzet om effectieve aanpakken omtrent mentale gezondheid te borgen;
Voor het einde van het jaar duidelijkheid over de financiering van 113;
Voor Q3 met andere bewindspersonen in gesprek over de gezondheidseffecten van sociale media bij jongeren;
In Q3 een kabinetsreactie op het IBO-rapport, inclusief gezinsgerichte benadering en gezondheidseffecten van sociale media bij jongeren;
Voor het zomerreces een update over de mentale gezondheid van jonge vrouwen;
In Q2 de kamer informeren over de uitvoering van de motie van de leden Westerveld en Ceder over de STORM-aanpak (preventieprogramma in het onderwijs).

Tot slot benadrukte de minister dat zij samen met het veld wil werken aan doorbraken om de hardnekkige problemen in de ggz aan te pakken.

Input ggz-kwintet (voorafgaand aan het debat)

Vanuit het ggz-kwintet, bestaande uit het NIP, MIND, Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN), de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) en de Nederlandse ggz, is voorafgaand aan het commissiedebat een gezamenlijke brief verstuurd met daarin belangrijke aandachtspunten.